"Hạnh phúc bao gồm rất nhiều mặt và không có tiêu chuẩn tuyệt đối, không phải chỉ những kẻ có nhà to, tiền nhiều mới có hạnh phúc, mà có sức khỏe tốt, có con cháu biết đối xử hiếu thảo với cha mẹ ông bà, có t́nh thương yêu nồng nàn của vợ chồng, có t́nh cảm thân mật, giúp đỡ tận t́nh của đồng chí, bạn bè... cũng đều là những thứ hạnh phúc quư giá và lớn lao, mà nhiều trường hợp lại c̣n quư hiếm, khó t́m kiếm được hơn cả các thứ hạnh phúc mang đến từ những điều kiện vật chất.
Cần phải giữ cho ḿnh 3 trạng thái vui vẻ chân chính, đó là vui v́ được giúp đỡ cho người khác, vui v́ ḿnh đă đạt được sự hiểu biết như hôm nay, vui v́ ḿnh đă được đăi ngộ vật chất và tinh thần như hôm nay. Mỗi người, mỗi nhà đều có hoàn cảnh riêng, vui buồn, ly hợp, may mắn, rủi ro, sướng khổ,... đều là nhất thời và không bao giờ cố định cả. Nếu chúng ta biết sống lương thiện "tạm đủ" trong thực tại, chúng ta sẽ cảm thấy luôn luôn nhẹ nhơm tâm hồn và tất nhiên sẽ có ảnh hưởng tích cực đối với sức khỏe."
Cuối năm 2002, tôi có cơ hội đọc hai quyển hồi kư kể chuyện ngục tù cộng sản.
Cả hai tác giả Bùi Ngọc Tấn và Vũ Thư Hiên đều kém thâm niên “cải tạo” hơn tôi. Nói khác đi là tôi có dịp ...thấm thía chính sách khoan hồng của đảng hơn họ. Nhưng tôi thua ở khía cạnh khác. Tôi th́ đi tù với tư cách “bọn ngụy”c̣n hai nhà văn trên với tư cách “đảng viên”. Đảng viên mà đi tù th́ dù ǵ cũng được chiếu cố, ưu đăi. Thành ra, cái mà tôi muốn đọc không phải là những mô tả ở tù ra sao mà là vụ việc như thế nào! Bởi v́ đă là nhà văn th́ phải nói, nhất là khi nhà văn bị nhốt bởi t́nh đồng chí. Cả hai quyển Chuyện Kể Năm 2000 và Đêm Giữa Ban Ngày đều nói đúng, nói thật, nói hết. Đọc xong, tôi cảm thấy tâm thân vô cùng an lạc. Đồng chí mà họ c̣n đối với nhau như vậy th́ có sá chi ḿnh chỉ là... đồng bào...
Diễm ngồi coi TV nhưng đầu óc cứ suy nghĩ vẩn vơ. Từ ngày găp khó khăn trong công việc làm Diễm đă treo bảng bán nhà, và có ư định t́m thuê một studio nhỏ cho đơ tốn kém nhưng không ngờ Tô Thùy Dung đến coi nhà lại thuyết phục Diễm cho cô ta thuê một pḥng...
...Em đă bắt đầu tuổi lớn, đă bắt đầu tuổi mộng mơ con gái, đă bắt đầu bước vào "tuổi ngọc", nhưng tội nghiệp, biết nhà ḿnh nghèo, biết mẹ ḿnh buôn thúng bán bưng, biết anh ḿnh vẫn chiều chiều đi kèm trẻ kiếm thêm tiền và cặm cụi học đốt giai đoạn cho chóng thành tài. Biết thế nên em ít khi nào xin mẹ, xin anh tiền may áo mới, hai chiếc áo dài trắng đủ cho em thay đổi. Em lớn lên thiếu t́nh của bố, nên tôi "quyền huynh thế phụ". Nhiều lúc nh́n mẹ , nh́n em, tôi vẫn không hiểu tại sao bố lại đành đoạn dứt áo ra đi...
Nếu không t́nh cờ nhận được cú phôn của người bạn cũ, tôi đă không biết là Huy giờ này cũng đang có mặt trên nước Mỹ. Ba mươi năm rồi c̣n ǵ, kể từ khi Huy rời trường mẹ Đà Lạt, ngày ra trường anh được thuyên chuyển về một chiến trường miền Đông, hai đứa xa nhau từ đấy. Những mối t́nh Đà Lạt, như đă bị vùi chôn trong thung lũng mù sương, tự nhiên bỗng sống lại khiến ḷng tôi xúc động đến ngậm ngùi. Hóa ra có những điều người ta tưởng có thể quên, mà nó vẫn c̣n đó, vẫn mập mờ ẩn hiện trong những cây thông, mà tôi gọi là Những Cây Thông Đà Lạt...
...Mấy năm sau ngày mất nước, cuộc sống của gia đ́nh tôi càng ngày càng bẩn chật. Cũng như thiên hạ, vợ chồng tôi bán đồ đạc trong nhà lần lần để ăn. Má tôi biết như vậy nên xuống thăm mấy đứa nhỏ thường hơn, để mang « cái ǵ để ăn » cho chúng nó. Nhiều khi nằm đêm tôi ứa nước mắt mà nghĩ rằng lẽ ra tôi phải nuôi má tôi chớ, dù ǵ tôi cũng mới ngoài bốn mươi lăm c̣n má tôi th́ tuổi đă về chiều. Vậy mà bây giờ, mặc dù là công nhân viên nhà nước xă hội chủ nghĩa với lương kỹ sư « bật hai trên sáu », tôi đă không nuôi nổi má tôi, mà trái lại chính má tôi phải cắt-ca cắt-củm mang đồ ăn xuống tiếp tế cho gia đ́nh tôi, giống như má tôi mớm cơm đút cháo cho tôi thuở tôi c̣n thơ ấu !...
(Một câu chuyện hoàn toàn có thật.
Tác giả xin được kể lại nhân dịp 30 năm từ ngày miền Nam thất thủ)
Phạm Tín An Ninh
Những năm "cải tạo" ở miền Bắc, tôi được chuyển đi khá nhiều trại. Từ Lào Cai, xuống Hoàng Liên Sơn, rồi Nghệ Tĩnh. Khi mới đến Hoàng Liên Sơn, tôi được đưa đến trại Hang Dơi, nằm sâu trong núi. Đây là một vùng sơn lâm chướng khí, nên chỉ mới gần hai năm mà tôi đă có hơn 20 người bạn tù nằm lại vĩnh viễn ở dưới sườn đồi.
Sau đó, tôi được chuyển về trại 6/ Nghĩa Lộ. Trại này nằm gần Ban chỉ huy Tổng Trại, và cách trại 5, nơi giam giữ gần 30 tướng lănh miền Nam, chỉ một hàng rào và mấy cái ao nuôi cá trám cỏ. Ban ngày ra ngoài lao động, tôi vẫn gặp một vài ông thầy cũ, kể cho nhau nghe đủ thứ chuyện vui buồn...
...Qua khung cửa kính, cây cầu Golden Gate rực rỡ đằng xa với hàng vạn ngọn đèn sáng lấp lánh giống như hội hoa đăng
- Ông thấy thành phố San Francisco ban đêm có đẹp không?
Hữu giật ḿnh quay lại, Quyên đứng ngay sau lưng chàng, gần đến độ chàng ngửi thấy mùi nước hoa thoang thoảng thơm như mùi phấn của nàng.
Dưới ánh đèn mờ ảo, trông Quyên đẹp hẳn lên. Chàng trả lời, giọng thoáng xúc động:
- Đẹp, đẹp vô cùng.
Hữu không biết ḿnh khen thành phố ban đêm đẹp hay khen Quyên đẹp...
Bé thơ ơi cuộc đời em viên sỏi
Khóc một lần nước mắt chảy thiên thu
- Viên kẹo tṛn nầy để dành cho Mẹ
Viên kẹo vuông nầy để lại cho Ba
Viên kẹo nhỏ nầy để qua cho chị
Viên kẹo lớn nầy để lại cho em
C̣n viên kẹo thật to nầy ...là phần Bé đấy . . .
Trăng mô rồi mà trăng lặn; mẹ mô rồi mà mẹ chưa về?!
T́m một đáy trăng dưới hồ không thấy;
T́m một ḷng mẹ giữa đời không nguôi.
Một bữa trăng đi là một đêm bóng tối;
Một lần vắng mẹ là một ngày buồn thiu....
